PROF DR METIN OZATA
GUATR TIROID NODUL HASHIMOTO ENDOKRIN DIYABET DIYET UZMANI
Ana Sayfa      HASHIMOTO

HASHIMOTO HASTALIĞI

PROF DR METİN ÖZATA

Hashimoto tiroiditi  bagisiklik sisteminin bir bozuklugu sonucu ortaya cikan bir hastalıktır.  1912 yilinda Japon bilim adami Hashimoto tarafindan tanimlandigi icin bu ad verilmistir. Bu hastalik otoimmun hastaliklar dedigimiz hastaliklardan birisidir. Otoimmun hastaliklarda vucut  kendi dokusunu yabanci doku olarak algilayip onu yok etmek ister ve vucut icinde bir savas olusur. Hashimoto tiroiditinde de vucut tiroit bezini yok etmek ister. Tiroit bezini yok etmek icin cok miktarda anti-TPO antikoru ve anti-tiroglobulin antikoru uretir. Bu antikorlar tiroit bezine baglanarak hucreleri harap ederler. Hucreler azalinca da bez kuculur ve hormon yapacak hucre kalmaz ve sonunda tiroit hormon yetmezligi ortaya cikar.
Hashimoto hastalaigi baslangicinda tiroit bezinde buyume yani guatr vardir;  daha sonra bez harabiyet nedeniyle yillar icinde kuculerek sanki yok olur.
Iltihap nedeniyle tiroit bezine cok sayida iltihap yapan hucreler (lenfosit hucreleri) hucum eder ve bu hucreler bezi yavas olarak yok etmeye baslar.
 
 Nedenleri:
Hashimoto hastaliginin nasil basladigi tam olarak bilinmiyorsa da genetik egilim onemlidir.
Hashimoto tiroidit sikligi  iyod alimi arttikca artmaktadir.  ABD ve Japonya gibi iyod aliminin yuksek oldugu ulkelerde sikligi yuksektir.
 Iyod yetmezligi olan bolgelerde yapilan iyodlu tuz yenmeye baslanmasi sonrasinda  tiroid bezinde iltihap yapan lenfosit hucrelerinin  3 kat artirdigi ve kan tiroid antikorlarinin (Anti-TPO, anti- Tiroglobulin) % 40’in uzerine ciktigi saptanmistir.
 Tiroit hormonlari normal olan bir  Hashimoto  hastasi  eger asiri iyod alirsa hipotiroidizm  yani tiroit bezi yetmezligi gelisir.  Ozellikle anti-TPO antikoru yuksek Hashimotolu bir hasta kalp ritm bozuklugu tedavisi icin verilen ve icinde yuksek oranda iyot bulunan Cordarone isimli ilaci alirsa 18 ay icinde hipotiroidizm gelistigi saptanmistir.
Lityum ilaci  kullanan hastalarda da siklikla gecici de olsa  1/3 olguda hipotiroidizm gelisir ve anti-TPO antikoru yuksek  hastalarda hipotiroidizm gelisme riski daha fazladir.
Interferon alfa ilaci  kullanilan  hastalarda da  (kanser, myeloproliferatif hastalik, myelodisplastik sendrom, kronik viral hepatit)  tiroid antikorlari, hipotiroidizm veya nadiren Graves hastaligi veya gecici hipertiroidizm gorulebilir. Interferon alfa alanlarin %20’sinde antikorlar saptanmis ve klinik hipotiroidizm % 5’inde gelismistir. Ilac kesilince bu etkilerin kayboldugu gorulmustur. Ancak interferon gama tedavisiyle tiroidit gelismedigi bildirilmistir.

Siklik:
Tum tiroid hastaliklari icinde en yaygin olanidir ve  toplumun  % 2’sinde bulunur. Hashimoto hastalarinin  % 95’i kadindir. Yilda her bin kisiden 0.3-1.5’unda gelistigi tahmin edilmektedir. Tum yaslarda ortaya cikarsa da 30-50 yas arasinda siktir. Kadinlarda erkeklere gore 15-20 kat daha fazla gorulur. Ergenlik  cagindaki kizlarda  sikligi % 0.8-1.6’dir.
Hashimoto tiroiditi olan hastalarda  kuvvetli bir genetik gecis vardir. bu hastalarin  birinci dereceden akrabalarinda tiroid otoantikorlari yuksek  olarak bulunur ve hastalik ailenin diger uyelerinde de siklikla ortaya cikar.   
 Antikor (Anti-TPO) kanda yuksekligi  yasla birlikte artar ve 70 yas ve daha buyuk kadinlarda % 33’unde bu antikor yuksek olarak bulunur. 
 TPO ve tiroglobulin antikorlarinin her ikisinin de  yuksek oldugu ve TSH’nin yuksek oldugu kadinlarda tiroit bezi yetmezligi yani tiroit hormon azligi her yil  % 5 oraninda gelisir.

Sikayetler:
Cogu hastanin  hicbir sikayeti yoktur.  Bazi hastalarda kucuk bir guatr ve anti-TPO antikor yuksekligi vardir.  Bazen tiroit bezi yetmezligi (tiroit hormon yetmezligi-hipotiroidi) ile doktora basvururlar.
 Yas ilerledikce hipotiroidi sikligi artar.
Hashimoto’lu hastalarda lastik sertliginde bir guatr vardir. Cok nadiren tiroit bezi sert olabilir.  Tiroid bezinde agri veya hassasiyet yoktur. Genellikle tiroid buyumesi sessiz olur ve sikayet bulunmaz. Bu hastalar doktora genellikle guatr nedeniyle veya tiroit hormon azliginin neden oldugu halsizlik, bitkinlik, el ve yuzde sisme, ses kalinlasmasi gibi sikayetler nedeniyle basvururlar.
 Hashimoto tiroiditi  olan hastalarda diger otoimmun hastaliklar bazen   birlikte olabilir. Bu hastaliklar Hashimoto Tiroiditi ile Birlikte Gorulen Hastaliklar
Endokrin hastaliklar
Graves hastaligi
Tip 1  seker hastaligi
Addison hastaligi (bobrekustu bezi yetmezligi)
Testis ve yumurtalik iltihabi
Paratiroit hormon azligi
Hipofiz bezi iltihabi
Pernisiyoz anemi
Vitiligo
Romatoid Artrit
Trobosit hucre azligi
Myastenia gravis
Hashimoto tiroiditi; hipogonadizm (seks hormonlarinda azalma), Addison hastaligi (bobrekustu bezi yetmezligi), diyabetes mellitus (seker hastaligi),  hipoparatiroidizm (paratiroit hormon dusuklugu-kalsiyum dusuklugu) ve pernisiyoz anemi (B12 vitamini eksikligine bagli kansizlik) ile birlikte sik gorulur.
Cocuklarda Hashimoto olursa buyume gecikmesi, kemik yasinda gecikme ve yuksek kolesterol duzeyleri saptanir. 


 Laboratuvar Bulgulari
Hashimoto tiroiditinden suphelenildiginde, tiroid otoantikorlari ve  T3, T4 ve TSH hormon tetkiklerine bakilir.  Hashimoto tiroiditli olgularin yaklasik %80’inde tani kondugunda normal T4, T3 ve TSH duzeyleri  saptansa da tiroit bezinde hormon yapimi azalmaya baslamistir. 
 Anti-TPO antikorlar olgularin % 95’inde ve anti-TG antikorlar  % 60’inda yuksektir.
Tiroid antikorlari  yuksek hastalarin % 25-50’sinde  tiroit bezi yetmezliginin baslangici yani TSH hormonunda yuseklik baslamis fakat T3 ve T4 hormonu normal sinirlar icindedir.


   
 
 Hipotiroidizm  ve Guatr Tedavisi
Asikar hipotirodizmi olan tum olgular sentetik T4 hormonu levotiroksin ile  (tiroit hormon ilaclari Tefor veya levotiron gibi)   tedavi edilir.  ve ilac dozu serum TSH duzeylerini normale getirecek sekilde doktorunuz tarafindan ayarlanir. Burada amac  TSH duzeyini  2.5-3 IU/L olacak  sekilde ayarlamaktir.  Yasli hastalarda veya koroner kalp hastaligi olanlarda tedaviye cok  dusuk dozlarda baslanir ve 4-6 haftalik araliklarla artirilir. Kadinlarin cogunda gebelik suresince dozda % 25-50 oraninda bir artis gerekir.
Hipotiroidi olmasa bile guatri olan Hashimoto’lu hastalar tiroit ilaci tedavisinden fayda gorur ve guatrlari kuculur.
T4 ve T3 hormonu normal TSH hormonu yuksek olan hastalarda TSH >3  IU/L ve anti-TPO yuksek ise kucuk dozda ilac tedavisi yapilir.
Hipotiroidizm nedeniyle levotiroksinle 1 yildan fazla tedavi edilen Hashimoto tiroiditli olgularin cok azinda  hastalik kendiliginden duzelebilir.  Ozellikle iyot kullanimi sonrasi hipotiroidi gelisenlerde, dogumdan sonraki bir yil icinde  hastaligi ortaya cikanlarda ilac dozu azaltilarak hastaligin duzelip duzelmedigi  kontrol edilir. Bezi kuculmus hastalarda hastaligin duzelme olasiligi yoktur.

Hashimoto Tiroiditi Olan Hastalara Ogutler:
1) Iyotlu tuz yemeyiniz, iyotlu oksuruk surubu icmeyiniz.
2) Selenyum destegi yapabilirsiniz. Gunde 100-200 mikrogram selenyum hastaliginiz icin faydali olabilir ancak mutlaka kanda selenyum ölçümü yaptın.
3) Tiroit hormon ilaclarini  ac karna iciniz. Midenizde agri yapiyorsa  tok karna alin, ancak en iyisinin ac karna alinmasi oldugunu unutmayiniz
4) Ilacinizi   her zaman aldiginiz ogunde almayi unutursaniz bir sonraki ogunde alin, ertesi gunu 2 kat almayin.
5) Ilaci aldiginiz ogunde baska ilac almamaya calisin. Ozelilkle kalsiyum, demir ve mide ilaclari  tiroit ilacinin emilimini bozar.

6) Gebe kalmayi dusunen kadinlar doktoruna mutlaka  ilac konusunda danismalidir. Gebe kalinca da  tiroit ilaclari alinacaktir. Cocuga zarari yoktur.  Tiroit ilaci almazsaniz dusuk riski  artar. Dogum sonrasi da kontrollerinizi yaptiriniz.